کلیه و مجاری ادرار

سیستم ادراری از کلیه ها، حالب ها، مثانه و پیشابره تشکیل شده است. کلیه ها در طرفین و در قسمتذهلفی پرده صفاق، در محل مهره ی ۱۲ پشتی تا مهره ی ۳ کمری قرار گرفته اند. هر کلیه وزن تقریبی ۱۱۳_۱۷۰ گرم دارد. کلیه راست بدلیل وجود کبد، کمی پایین تر از کلیه چپ قرار گرفته است. کلیه دارای دوقسمت: قشر خارجی و مدولای داخلی میباشد. قشر خارجی: قسمت قشری، از گلومرول، توبول های پروکسیمال و دیستال، مجاری جمع کننده ادرار و مویرگ های پیرامون توبول ها تشکیل شده است. مدولای داخلی: قسمت مرکزی که به علت وجود لوله ی هنله و مجاری جمع کنند مرکزی و مویرگهای منشعب از آنها به شکل هرمی دیده میشود. قسمتی از کلیه که بشکل فرو رفته میباشد و شریان کلیوی(منشعب از آئورت شکمی) وارد کلیه و ورید کلیوی از آنجا خارج میشود را ناف کلیه میگویند. به بافت فیبری پیوندی و عروق لنفاوی اطراف هریک از کلیه ها، کپسول کلیه میگویند. نفرون ها واحد های عملی کلیه ها هستند. مهم ترین وظیفه ی اصلی کلیه ها و دستگاه ادراری ایجاد تعادل و هموستاز بدن میباشد. میزان طبیعی ادرار ۶۰ cc در ساعت و یا ۱ml به ازای هر ۱کیلوگرم وزن بدن میباشد

اصطلاحاتی که هر پرستاری باید بداند:

پلی اوری: افزایش حجم ادرار

الیگوری: حجم ادرار کمتر از ۴۰۰ میلی لیتر در روز

آنوری: حجم ادرار کمتر از ۵۰ میلی لیتر در روز

خون ادراری: وجود سلول های قرمز خون در ادرار

پروتیٔینوری: مقادیر غیرطبیعی پروتیٔین در ادرار

کلومرولوس (Glomerulus): قسمتى از نفرون به صورت یک کلافه مویرکى که تصفیه یا فیلتراسیون از طریق آن صورت مى کیرد.
آلدوسترون (aldosterone): هورمونى که از قسمت قشرى غده آدرنال تولید و ترشح مى شود و باعث بازجذب سدیم از کلیه ها مى شود.
هماجورى (Hematuria): وجود کلبول هاى قرمز خون در ادرار
میکجورى (Micturia): دفع ادرار
نفرون (Nephron): واحدهاى ساختارى و عملکرد کلیه که مسئول تولید ادرار هستند.
ناکتوریا (Nocturai): دفع ادرار در طول شب، بیدارشدن از خواب براى دفع ادرار
باکتر یورى (Bacteriuria): وجود باکترى در ادرار
بیوریا (Pyuria): وجود کلبول هاى سفید خون در ادرار
دیورزیس (Diuresis): افزایش تولید و ترشح ادرار
دیزورى (Dysuria): مشکل در دفع ادرار یا دفع ادرار دردناک
کلیرانس کلیوى (Renal clearnace): توانایى کلیه در پاکسازى مواد حل شده از یلاسما.
تکرر ادرار (Frequency): دفع مکرر ادرار کمتر از هر۳ ساعت
کلوکزورى کلیوى (Renal glycosuria): ترشح کلوکز در ادرار

بیوپسی کلیه

بیوپسی کلیه جهت کمک به تشخیص و بررسی وسعت ضایعه انجام میگیرد. موارد انجام بیوپسی شامل نارسایی حاد کلیه بدون توجیح، پروتئین اوری یا هماچوری پایدار، رد پیوند و گلومرولوپاتی ها میباشد.
قسمت کوچکی از قشر کلیه چه از راه جلدی(بیوپسی سوزنی) یا بیوپسی باز از طریق یک برش کوچک در پهلو به دست می آید. مهم ترین محل جهت انجام بیوپسی کلیهدقسمت تحتانی کلیه است زیرا عروق بزرگ کمتری دارد .

مداخلات پرستاری قبل از پروسیجر:

ناشتایی ۶تا۸ ساعت قبل از پروسیجر
تهیه نمونه ادراری برای مقایسه با بعد از عمل
به بیمار آموزش داده میشود حین ورود سوزن، نفس خود را حبس کند تا کلیه ها حرکت نکنند.

مداخلات پرستاری بعد از پروسیجر:

مصرف مسکن

پانسمان فشاری به مدت ۲۰ دقیقه

بی اختیاری فوریتی

بی اختیاری رفلکسی

بی اختیاری ناشی از پری مثانه

بی اختیاری فونکسیونل یا کارکردی

مثانه نوروژنیک

پیلونفریت

اقدامات پرستاری

گلومرونفریت حاد

سندروم نفروتیک

سرطان کلیه

نارسایی کلیه حاد

سنگ کلیه

عفونت ادراری

دیالیز

تست های ارشد پرستاری

۱- وقتى که دفع نیتروزن (ادرار، مدفوع، تعریق) نسبت به دریافت مواد غذایى زیاد مى شود، کدام مورد ایجاد مى کُردد؟ (تربیت مدرس ۸۱)

الف) بافت هاى بدن دیرتر شکسته مى شود.

ب) اختلال در گوارش مواد ایجاد مى شود.

ج) تعادل منفى نیتروزن بهوجود مى اید.

د) عدم تعادل در راه رفتن ایجاد مى شود.

۲- از نقطه نظر برستارى، مقدار بازده ادرارى قابل انتظار به طور متوسط جه قدر مى باشد؟ (تربیت مدرس ۸۱)
الف) mL/kg/h ۲
ب)۳-۱ mL/min
ج)۱ mL/kg/hr
د)۵ mL/kg/h

۳- کدام مورد جزو آمادکى قبل از انجام بیویسى کلیه است؟ (تربیت مدرس ۸۰)
الف) توموکرافى کامبیوترى از بافت

ب) آزمایش زمان سیلان و انعقاد خون

ج) آزمایش ادرار ۲۳ ساعته

د) سیستوسکویى

۲- در هنگام انجام بیویسى کلیه از کدام پوزیشن هاى زیر استفاده مى شود؟ (آزاد ۷۱)
الف) طاقباز
ب) دمر
ج) به یهلو
د) نیمه نشست

۵- برستار به بیمار مبتلا به Cystitis کدام آموزش را مى دهد؟ (تربیت مدرس ۷۹)
الف) هر دو ساعت مثانهى خود را تخلیه کند.
ب) دورهى آنتى بیوتیک درمانى را کامل کند.
ج مایعات زیاد بنوشد.
د) همهى موارد

۶- اختلالات هماتولوزیک از عوارض کدام یک از بیمارى هاى دستکَاه ادرارى است؟ (آزاد ۸۳)
الف) باکتریورى
ب) اورتریت
ج) سیستیت
د) بیلونفریت

۷ – بیمارى باعلایم پروتثینورى، هیبوآلبومینمى، ادم، هیبرلیبیدمى وضعف شدید مراجعه کرده است. مهم ترین مراقبت پرستارى دراین بیمار کدام است؟ (سراسرى ۸۳)
الف) کنترل علایم حیاتى وسطح هوشیارى

ج) استراحت دادن و بیشکیرى از عفونت
ب) مصرف رزیم کم کالرى و مایعات زیاد

د) قرار دادن یوزیشن باها بالاتر از تنه

۸- رزیم غذایى بیمار مبتلا به سندرم نفروتیک کدام است؟ (سراسرى ۷۸-۷۷ و ۷۸-۷۹)

الف) کم یروتئین، یرکالرى، سدیم محدود

ج) پریروتئین، پرکالرى، سدیم و اب محدود
ب) پرکالرى، پرجربى، پریروتئین و سدیم محدود

د) یریروتئین، پرکالرى و جربى آزاد

۹- هدف اصلى درمان در بیمار مبتلا به سندرم نفروتیک کدام است؟ (آزاد ۷۷)

الف) ازبین بردن واکنش ایمنى ایجادشده

ب) حفظ کار کلیه

ج) برطرف کردن ادم

د) جایگزین پروتیین از دست رفته

۱۰- شایع ترین علت ARF جه مى باشد؟

الف) هیبرتانسیون شدید

ب) واسکولیت حاد

ج) AGN

د) ATN

۱۱ – براى بیمارى که در فاز دیورتیک نارسایى حاد کلیه به سر مى برد، کدام مراقبت از نظر اولویت ضرورى است؟

الف) اموزش علت نارسایی کلیه ولزوم ادامه ى مراقبت

ب) آمورش دستورات دارویى وارزیابی وضع ذهنى

ج) ارزیابى هیدر اسیون کافى مددجو

د) ارزیابى مجدد بى نظمى در ضربان اپیکال قلب

۱۲- مدد جوبى از شب ادرارى و پلى اورى شکایت دارد، در بررسى وضعیت سلامت، کم خونى خقیق، در یافته هاى أزمایشکاهى، Cx وBUN سرم کمى بالاست، و۴۰٪-۲۰٪ =GFR این مددجواز نظر وضعیت کلیه در چه مرحله ای است؟ (تربیت مدرس ۸۰)

الف) نارسایى کلیه

ب) مرحله ى نهایى بیمارى کلیه

ج) کاهش ذخیره ى کلیه

د) بى کفایتى کلیه

۱۳- بیمارى ۷۰ ساله مبتلا به نارسایى کلیه مى باشد. به منظور بهبود علایم گوارشى (ترش کردن پس از غذا) و تعدیل هیپر فسفاتمی و هیپو کلسمی کدام از آنتی اسید های زیر باید جهت رفع مشکل بیمار استفاده شود؟

الف) منیزیمى

ب) ألومینیومى

ج) بى کربنات سدیم

د) ترکیبى

۱۴- پس از دوره هاى دیورتیک نارسایى حاد کلیه، پرستار باید افزایش جه مواردى را در رژیم غذایى بیمار توصیه کند؟

الف) یتاسیم

ب) بروتئین

ج) کربوهیدرات

د) سدیم

۱۵- علت خارش در بیماران نارسایى مزمن کلیه کدام است؟ (سراسرى ۸۱)

الف هیبرناترمى

ب) هیبر کلسمى

ج) هیبر کالمى

د) هیبر فسفاتمى

۱۶- هدف اولیه و فورى در پرستارى از بیماران مبتلا به سنک کلیه کدام است؟ (سراسرى ۷۹-۸۰)

الف) برقرارى تعادل مایعات

ب) تخفیف درد

ج) برقرارى رزیم غذایى

د) شکستن سنگ

۱۷- بیمارى پس از نفرکتومى به بخش مراجعه کرده است. چگونه مى توان ادرار وى را از نظر خونریزى کنترل کرد؟ (سراسرى ۷۸)

الف) بازبینى محل عمل جراحى

ب) کزارش فورى فزایش فشار خون

ج) شکایت بیمار از سختى دفع ادرار

د) مشاهده ى مداوم بستر ناخن ها

۱۸- علایم بارز یس زدن حاد کلیه ى پیوندى کدام است؟ (آزاد ۸۱)

الف ) درد محل کلیه ى پیوندى، کاهش فشار خون، کاهش کراتینین سوم

ب) افزایش ناگهانى وزن، دیزورى، افزایش کلیرانس کراتینین سرم

ج) کاهش کلیرانس کراتینین، کاهش حجم ادرار، افزایش کراتینین سرم

د) کاهش کراتینین سرم، افزایش فشار خون شریائى، اولیگورى

۱۹-مهم ترین هدف از تجویز هیدروکسید الومینیوم در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه (GRF) عبارت است از: (آزاد ۸۰)

الف)پیشگیرى از استرس اولسر

ب) پیشگیرى از دفع پتاسیم ضرورى

د) باندشدن با منیزیم در روده ها و دفع منیزیم

ج) باندشدن با فسفات روده ها و دفع فسفات

۲۰- آقاى احمدى با سابقه ى سنک کلیه به اورژانس مراجعه کرده است ودر حال حاضر تب دارد واز درد شدید و و حالت تهوع شدید شکابت مى کند. پرستار او را بررسى کرده است، اولین هدف پرستار در این مورد کدام است؟

الف) جلو گیرى از مشکلات ادرارى

ب) کاهش حالت تهوع

ج) کاهش درد مددجو

د) حفظ  تعادل مایعات و الکترولیتها

۲۱. در گلومرولونفریت حاد، کدام توصیه پرستاری مناسب‌تر است؟

الف) رژیم غذایی سرشار از کالری و پروتئین
ب) انجام فعالیت بدنی شدید
ج) محدود کردن مصرف مایعات
د) تشویق بیمار به استحمام و رعایت بهداشت پوست

۲۲. مراقبت صحیح پرستاری پس از انجام بیوپسی کلیه کدام است؟

الف) استراحت مطلق در تخت به مدت ۲۴ ساعت همراه با پایش علائم حیاتی و بررسی هماچوری
ب) استراحت در تخت به مدت ۲۴ ساعت و کنترل درد و علائم حیاتی
ج) نیازی به استراحت در تخت نیست و تنها کنترل علائم حیاتی و هماچوری کافی است.
د) بیمار به مدت ۸ ساعت ناشتا (NPO) بماند و همزمان علائم حیاتی و وجود هماچوری بررسی شود.

۲۳. کدام مورد به طور طبیعی در آزمایش کامل ادرار مشاهده نمی‌شود؟

الف) گلبول سفید
ب) گلبول قرمز
ج) گلوکز
د) پروتئین

۲۴. در غربالگری تومورهای کلیه، کدام علامت نیازمند توجه ویژه پرستار است؟

الف) تب همراه با کم‌خونی
ب) کاهش وزن
ج) درد مبهم پهلو
د) هماچوری

۲۵. شایع‌ترین نوع سنگ دستگاه ادراری کدام است؟

الف) سنگ منیزیمی
ب) سنگ اگزالات کلسیم
ج) سنگ سیستینی
د) سنگ اسید اوریکی

۲۶. اگر بیمار حین همودیالیز دچار آمبولی هوا شود، اولین اقدام پرستاری چیست؟

الف) اکسیژن‌تراپی و اطلاع سریع به پزشک
ب) انجام احیای قلبی ریوی در صورت نیاز و قطع همودیالیز
ج) قطع همودیالیز، اکسیژن‌درمانی و قرار دادن بیمار به پشت با بالا آوردن پاها
د) قطع همودیالیز، اکسیژن‌درمانی و قرار دادن بیمار به پهلوی چپ با سر پایین

۲۷. کدام آموزش برای بیمار مبتلا به پیلونفریت مزمن مناسب‌تر است؟

الف) حداقل دو هفته استراحت مطلق در تخت داشته باشد.
ب) بیش از شش ماه به طور منظم از مسکن استفاده کند.
ج) تا شش ماه، هر دو هفته یک‌بار آزمایش کشت ادرار انجام دهد.
د) ممکن است برای چند هفته یا حتی چند ماه به درمان آنتی‌بیوتیکی نیاز داشته باشد.

۲۸. در بیمار مبتلا به اورتریت، پرستار باید بیشتر مراقب بروز کدام علائم باشد؟

الف) هماچوری و ترشح از مجرای ادرار
ب) هماچوری و ادرار چرکی
ج) پروتئینوری و دیزوری
د) دیزوری و ترشح از مجرای ادرار

۲۹. بیمار مبتلا به نارسایی حاد کلیه (ARF) احتمالاً کدام الگوی تنفسی را نشان می‌دهد؟

الف) کاهش تعداد تنفس
ب) آپنه
ج) تنفس کاسمال
د) تنفس شاین‌استوکس

۳۰. یک هفته پس از پیوند کلیه، بیماری با تب ۴۰ درجه، افزایش فشار خون و حساسیت در ناحیه کلیه پیوندی مراجعه کرده است. محتمل‌ترین تشخیص چیست؟

الف) پس زدن حاد پیوند
ب) پس زدن مزمن پیوند
ج) عفونت کلیه
د) انسداد کلیه

۳۱. بیماری پس از خردشدگی اندام تحتانی راست دچار نارسایی حاد کلیه شده است. علت نارسایی کلیه در این بیمار چیست؟

الف) علت پره‌رنال
ب) علت رنال
ج) علت پست‌رنال
د) علت خارج‌رنال

۳۲. کدام‌یک از موارد زیر از علائم شایع سرطان مثانه محسوب می‌شود؟

الف) هماچوری
ب) سوزش ادرار
ج) فوریت در دفع ادرار
د) تکرر ادرار

۳۳. واحد عملکردی کلیه چه نام دارد و از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟

الف) نفرون؛ شامل گلومرول و توبول
ب) توبول؛ شامل سرخرگ آوران و وابران
ج) نفرون؛ شامل کپسول بومن
د) لوپ؛ شامل لگنچه

۳۴. ترتیب صحیح بخش‌های توبول کلیوی کدام است؟

الف) توبول پروگزیمال – هنله – دیستال
ب) توبول دیستال – هنله – پروگزیمال
ج) پروگزیمال – هنله
د) هنله – پروگزیمال

۳۵. در فرد سالم، میزان فیلتراسیون گلومرولی که در طول شبانه‌روز وارد توبول دیستال می‌شود تقریباً چقدر است؟

الف) ۲۰ لیتر
ب) ۵۰ لیتر
ج) ۱۰۰ لیتر
د) ۱۸۰ لیتر

۳۶. بیشترین بازجذب در توبول‌های کلیه مربوط به کدام ماده است؟

الف) گلوکز
ب) سدیم
ج) پتاسیم
د) کراتینین

۳۷. مقدار طبیعی ادرار باقیمانده در مثانه (Residual urine) معمولاً چقدر است؟

الف) بیش از ۵۰ سی‌سی
ب) کمتر از ۵۰ سی‌سی
ج) بیش از ۱۰۰ سی‌سی
د) بیش از ۱۵۰ سی‌سی

۳۸. آنوری به چه معناست؟

الف) دفع کمتر از ۵۰ سی‌سی ادرار در ۲۴ ساعت
ب) دفع ۱۰۰ تا ۵۰۰ سی‌سی ادرار در ۲۴ ساعت
ج) دفع ۱۸۰ سی‌سی ادرار در ۲۴ ساعت
د) دفع ادرار بیش از مقدار طبیعی

۳۹. سیستویورتروگرام چیست؟

الف) بررسی وضعیت مثانه و مجرای ادرار
ب) بررسی وضعیت لگنچه و حالب
ج) بررسی وضعیت کلیه‌ها
د) بررسی وضعیت مثانه و حالب

۴۰. پس از انجام سیستوسکوپی جهت نمونه‌برداری، خونریزی خفیف در ادرار معمولاً تا چه مدت طبیعی است؟

الف) ۲۴ تا ۴۸ ساعت
ب) چند ساعت اول
ج) ۲۴ تا ۷۲ ساعت
د) یک هفته

۴۱. مهم‌ترین علت بروز هیپرکالمی در نارسایی حاد کلیه چیست؟

الف) افزایش دریافت پتاسیم از رژیم غذایی
ب) کاهش دفع پتاسیم توسط کلیه‌ها
ج) افزایش ترشح آلدوسترون
د) کاهش تخریب سلولی

۴۲. در بیمار مبتلا به سندرم نفروتیک، کدام یافته آزمایشگاهی بیشتر انتظار می‌رود؟

الف) کاهش پروتئین ادرار
ب) افزایش آلبومین سرم
ج) پروتئینوری شدید
د) افزایش هموگلوبین

۴۳. در مراقبت از بیمار مبتلا به سنگ کلیه، بهترین توصیه برای کمک به دفع سنگ چیست؟

الف) کاهش مصرف مایعات
ب) نوشیدن مایعات فراوان در صورت نداشتن منع مصرف
ج) استراحت مطلق
د) مصرف غذاهای پرنمک

۴۴. اولین اقدام پرستار هنگام مشاهده کاهش ناگهانی خروجی ادرار از سوند فولی چیست؟

الف) خارج کردن سوند
ب) بررسی پیچ‌خوردگی یا انسداد سوند
ج) تجویز دیورتیک
د) افزایش دریافت مایعات بدون بررسی

۴۵. کدام بیمار بیشتر در معرض نارسایی کلیه ناشی از داروها قرار دارد؟

الف) فرد جوان سالم
ب) سالمند مبتلا به دیابت و فشار خون بالا
ج) کودک مبتلا به آسم
د) فرد مبتلا به میگرن

۴۶. مهم‌ترین عارضه فیستول شریانی ـ وریدی در بیماران همودیالیزی چیست؟

الف) کاهش اشتها
ب) عفونت یا ترومبوز فیستول
ج) افزایش قند خون
د) یبوست

۴۷. در ارزیابی عملکرد فیستول همودیالیز، پرستار باید وجود کدام علامت را بررسی کند؟

الف) نبض ضعیف پاها
ب) Thrill و Bruit روی فیستول
ج) افزایش دمای بدن
د) درد شکم

۴۸. کدام یافته بیشتر به نفع عفونت ادراری است؟

الف) وجود نیتریت و لکوسیت در ادرار
ب) کاهش وزن
ج) هیپرکلسمی
د) افزایش پلاکت

۴۹. بیمار مبتلا به نارسایی مزمن کلیه برای پیشگیری از هیپرکالمی باید مصرف کدام ماده غذایی را محدود کند؟

الف) برنج
ب) موز
ج) نان
د) خیار

۵۰. شایع‌ترین علت نارسایی مزمن کلیه در بزرگسالان کدام است؟

الف) دیابت ملیتوس
ب) سنگ کلیه
ج) سرطان مثانه
د) تروما

۵۱. هدف اصلی محدودیت مصرف سدیم در بیماران کلیوی چیست؟

الف) پیشگیری از کم‌خونی
ب) کاهش احتباس مایعات و کنترل فشار خون
ج) افزایش اشتها
د) کاهش قند خون

۵۲. در بیماری که مشکوک به گلومرولونفریت است، مشاهده کدام یافته اهمیت بیشتری دارد؟

الف) هماچوری و ادم
ب) سرفه خشک
ج) اسهال
د) درد مفاصل

۵۳. مهم‌ترین اقدام پرستار قبل از انجام IVP چیست؟

الف) بررسی حساسیت به مواد حاجب یددار
ب) اندازه‌گیری قند خون
ج) انجام نوار قلب
د) تزریق انسولین

۵۴. کدام مورد از علائم اورمی محسوب می‌شود؟

الف) بوی آمونیاک در تنفس
ب) افزایش اشتها
ج) کاهش فشار خون شدید
د) تعریق شبانه

۵۵. در بیمار مبتلا به نارسایی کلیه، افزایش سطح کراتینین سرم نشان‌دهنده چیست؟

الف) بهبود عملکرد کلیه
ب) کاهش عملکرد فیلتراسیون کلیه
ج) افزایش تولید گلبول قرمز
د) افزایش دفع ادرار

۵۶. کدام اقدام در پیشگیری از عفونت ادراری در بیماران دارای سوند ادراری صحیح است؟

الف) جدا کردن مکرر سیستم تخلیه
ب) قرار دادن کیسه ادرار پایین‌تر از سطح مثانه
ج) شست‌وشوی روزانه سوند با سرم
د) تعویض روزانه سوند

۵۷. در سندرم نفروتیک، علت اصلی ایجاد ادم چیست؟

الف) کاهش فشار اسمزی پلاسما به علت هیپوآلبومینمی
ب) افزایش هموگلوبین
ج) کاهش سدیم خون
د) افزایش فشار داخل مثانه

۵۸. کدام اقدام برای بیمار مبتلا به پیلونفریت حاد اولویت بیشتری دارد؟

الف) افزایش دریافت مایعات در صورت نداشتن منع مصرف و تکمیل دوره آنتی‌بیوتیک
ب) محدود کردن مایعات
ج) مصرف غذاهای پرپروتئین
د) فعالیت بدنی شدید

۵۹. مهم‌ترین شاخص برای ارزیابی عملکرد کلیه در مراقبت روزانه بیمار بستری چیست؟

الف) میزان دریافت مایعات
ب) برون‌ده ادراری (Urine Output)
ج) تعداد تنفس
د) اندازه مردمک چشم