آیا احساس میکنید یک پرده کدر جلوی دید شما را گرفته است؟
آیا دید شما مهآلود شده یا رانندگی در شب برایتان دشوار است؟
اینها میتوانند نشانههای ابتلا به آب مروارید (Cataract) یا همان کاتاراکت باشند. کاتاراکت یکی از شایعترین بیماریهای چشمی در جهان است که با افزایش سن، کیفیت بینایی افراد را به شدت کاهش میدهد.
در این مقاله، به طور کامل به بررسی ماهیت آب مروارید، علل بروز، علائم تشخیصی و مؤثرترین راهکار درمانی آن خواهیم پرداخت.
مکانیسم اصلی بیماری
کاتاراکت به عنوان “بیماری لنز” چشم شناخته میشود. برای درک آن، ابتدا باید عملکرد لنز طبیعی چشم را بدانیم:
- نقش لنز: لنز که در حالت طبیعی شفاف است، وظیفه دارد نور ورودی را گرفته، آن را متمرکز کند و به شبکیه (انتهای چشم) بفرستد تا تصویر واضحی به مغز ارسال شود .
- تخریب پروتئینها: لنز از پروتئین ساخته شده است. در بیماری آب مروارید، به دلایل مختلف، این پروتئینها دچار رسوب، تخریب و کدر شدن میشوند.
- کدورت لنز: زمانی که لنز شفافیت خود را از دست میدهد و کدر میشود، جلوی عبور درست نور را میگیرد و در نتیجه، بینایی فرد به تدریج کاهش مییابد.
عوامل کلیدی بروز آب مروارید (کاتاراکت)
پروتئینهای لنز به دلایل متعددی تخریب میشوند. با شناخت این علل میتوان اقدامات پیشگیرانه مناسبی را انجام داد:
| علت اصلی | توضیح و مکانیسم |
| افزایش سن | اولین و مهمترین دلیل . لنز چشم از روز اول تولد تا آخر عمر همراه ماست و قابلیت ترمیم ندارد؛ لذا با افزایش سن، به مرور زمان کدر میشود . |
| بیماری دیابت | افزایش قند خون در دیابت، باعث چسبیدن قندها به پروتئینهای لنز و تسریع در کدر شدن آنها میشود . کنترل قند خون حیاتی است. |
| آسیبهای فیزیکی | ضربههای شدید به سر و چشم میتواند به طور مستقیم باعث تخریب پروتئینهای لنز شود. |
| تشعشعات و نور آفتاب | قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید (اشعه فرابنفش) سلولهای لنز را تخریب میکند. استفاده از عینک آفتابی استاندارد ضروری است . |
| مصرف کورتون | استفاده طولانی مدت از داروهای کورتوندار میتواند لنز چشم را درگیر کند. |
| فشار خون بالا | فشار خون بالا میتواند به عروقی که خونرسانی چشم را انجام میدهند، آسیب بزند و به طور غیرمستقیم بر لنز تأثیر بگذارد . |
| سیگار کشیدن | قرار گرفتن در محیطهای دودآلود یا مصرف دخانیات باعث تخریب سلولها و افزایش خطر کاتاراکت میشود. |
مهمترین علائم کاتاراکت
کاتاراکت معمولاً با علائم زیر خود را نشان میدهد و شدت آن به مرور زمان افزایش مییابد :
- تاری دید: احساس مهآلودگی، کدری یا وجود پرده جلوی چشم .
- مشکلات بینایی در شب: کاهش قابل توجه دید، مخصوصاً هنگام رانندگی در شب .
- حساسیت به نور (فوتوفوبیا): تابش نور شدید، فرد را بسیار اذیت میکند .
- هالهبینی: دیدن هالهای اطراف منابع نور (مانند چراغهای ماشین) .
- دوبینی: دیدن یک جسم به صورت دوگانه.
- تغییر مکرر نمره عینک: نیاز مداوم به تعویض عینک، به دلیل بالا رفتن مرتب شماره .
- ضعف دید رنگی: دیدن رنگها به صورت کمرنگ و کدر .
درمان قطعی آب مروارید:
مهمترین نکته در خصوص کاتاراکت این است: هیچ دارویی تا امروز نتوانسته آب مروارید را به طور کامل از بین ببرد .
در مراحل اولیه بیماری، ممکن است استفاده از عینک یا لنز موقت برای بهبود بینایی کافی باشد . اما زمانی که کدورت لنز پیشرفت کرده و دید فرد را به شدت مختل کند، تنها راه حل، عمل جراحی است .
فرآیند جراحی کاتاراکت
عمل جراحی کاتاراکت یک عمل سرپایی است و معمولاً نیاز به بستری طولانی ندارد:
-
حذف لنز کدر: در این جراحی، لنز طبیعی و کدر شده از چشم خارج میشود.
-
جایگزینی لنز مصنوعی: یک لنز مصنوعی شفاف و جدید از جنسهای مختلف جایگزین لنز قبلی میشود .
-
بهبود سریع: ریکاوری پس از عمل بسیار سریع است و فرد میتواند دو تا سه روز پس از جراحی، دید طبیعی خود را به دست آورد .
پیشگیری از آب مروارید: کنترل و مراقبت
اگرچه سن یک عامل اجتنابناپذیر است، اما با رعایت نکات زیر میتوان از پیشرفت کاتاراکت جلوگیری کرد :
- معاینات منظم چشمی: بهویژه برای افراد بالای ۶۵ سال، معاینات دورهای چشمپزشکی ضروری است.
- رژیم غذایی سالم: استفاده از یک رژیم غذایی غنی از آنتیاکسیدانها به سلامت لنز کمک میکند.
- کنترل بیماریهای زمینهای: مدیریت دقیق دیابت و فشار خون بالا برای جلوگیری از آسیب عروقی حیاتی است.
- ترک سیگار: قطع مصرف دخانیات.
- محافظت در برابر آفتاب: همیشه از عینک آفتابی استاندارد و دارای فیلتر UV استفاده کنید .
